Permintaan elektrik di Malaysia adalah 1.4 kali ganda lebih tinggi daripada purata global, menurut Ember Energy (2026). Ini merupakan beban tenaga yang besar, dan selama beberapa dekad, bahan api fosil telah menjadi sumber utama penjanaan elektrik negara. Gas asli dan arang batu masih mendominasi grid elektrik, namun komitmen terhadap perubahan iklim serta tekanan kos jangka panjang semakin mendorong Malaysia ke arah penggunaan tenaga yang lebih bersih.

Jadi, yang manakah lebih baik: bahan api fosil atau tenaga boleh diperbaharui? Jawapannya ialah kedua-duanya masih memainkan peranan penting buat masa ini. Malaysia masih bergantung pada bahan api fosil untuk memastikan kestabilan grid elektrik, tetapi memperluaskan penggunaan tenaga boleh diperbaharui amat penting bagi membina sistem tenaga yang lebih mampan dan berdaya tahan pada masa hadapan.

Memahami Landskap Tenaga Malaysia Masa Kini

Sehingga tahun 2025, sebanyak 79% penjanaan elektrik Malaysia masih bergantung kepada bahan api fosil, manakala hanya 21% datang daripada sumber tenaga rendah karbon. Angka ini masih jauh di bawah purata global sebanyak 43% (Ember Energy, 2026). Tenaga solar dan angin pula hanya menyumbang sekitar 2% daripada keseluruhan penjanaan elektrik.

Kerajaan telah menetapkan sasaran yang jelas menerusi Pelan Hala Tuju Peralihan Tenaga Negara (NETR), iaitu mencapai kapasiti tenaga boleh diperbaharui sebanyak 31% menjelang 2025 (telah dicapai), 40% menjelang 2035, dan 70% menjelang 2050, selain mencapai pelepasan karbon sifar bersih (net-zero) pada tahun yang sama (MIDA, 2024). Oleh itu, mempelbagaikan sumber tenaga bukan lagi satu pilihan, tetapi keutamaan negara.

Apakah Itu Bahan Api Fosil?

Jenis Bahan Api Fosil yang Digunakan di Malaysia

Campuran bahan api fosil di Malaysia terdiri daripada gas asli, arang batu dan petroleum. Antara ketiga-tiganya, gas asli dan arang batu merupakan sumber utama bagi penjanaan elektrik.

Kelebihan Bahan Api Fosil

• Menyediakan bekalan elektrik asas yang stabil sepanjang masa.
• Infrastruktur yang matang dan meluas di Semenanjung Malaysia, Sabah dan Sarawak.
• Menyokong pertumbuhan industri berskala besar.
• Teknologi yang telah lama digunakan dan mempunyai risiko teknikal yang rendah.

Kekurangan Bahan Api Fosil

• Pelepasan gas rumah hijau yang tinggi. Pelepasan sektor tenaga Malaysia bagi setiap kapita adalah 1.9 kali ganda lebih tinggi daripada purata global (Ember Energy, 2026).
• Menyumbang kepada pencemaran udara serta meningkatkan kos kesihatan awam.
• Sumber yang terhad dan akan habis suatu hari nanti.
• Terdedah kepada turun naik harga bahan api di pasaran global.
• Pergantungan yang semakin meningkat terhadap import arang batu.

Apakah Itu Tenaga Boleh Diperbaharui?

Tenaga boleh diperbaharui berasal daripada sumber semula jadi yang sentiasa diperbaharui secara semula jadi. Contoh sumber tenaga yang boleh diperbaharui di Malaysia merangkumi beberapa kategori yang masing-masing mempunyai kelebihan tersendiri.

Tenaga Solar

Iklim tropika Malaysia menjadikannya antara negara yang menerima cahaya matahari paling banyak di Asia Tenggara. Menjelang penghujung tahun 2025, kapasiti terkumpul sistem solar fotovoltaik (PV) telah mencapai 5,777.73 MW menerusi program LSS, FiT dan NEM (IEA-PVPS, 2026).

Tenaga Hidro

Empangan hidro berskala besar, khususnya di Sarawak, menyediakan bekalan elektrik yang stabil dan menjadi tulang belakang kepada kapasiti tenaga rendah karbon Malaysia.

Biojisim dan Biogas

Industri kelapa sawit Malaysia menghasilkan sejumlah besar sisa pertanian yang boleh ditukarkan kepada tenaga melalui teknologi biojisim dan biogas. Pendekatan ini turut menyokong konsep ekonomi kitaran.

Teknologi Tenaga Boleh Diperbaharui Baharu

Tenaga hidro berskala kecil, hidrogen hijau (yang dikenal pasti sebagai pemacu masa depan di bawah NETR), serta tenaga angin yang masih terhad merupakan antara bidang yang dijangka berkembang dalam jangka panjang.

Perbandingan Bahan Api Fosil dan Tenaga Boleh Diperbaharui

Sumber Tenaga Manakah Lebih Baik untuk Malaysia?

Kelestarian Alam Sekitar

Tenaga boleh diperbaharui menghasilkan pelepasan karbon yang jauh lebih rendah. Peningkatan penggunaan tenaga bersih merupakan faktor penting bagi membantu Malaysia memenuhi komitmen Perjanjian Paris dan mencapai sasaran sifar bersih menjelang 2050.

Pertimbangan Ekonomi

Bahan api fosil masih memainkan peranan penting dalam ekonomi negara kerana sektor minyak dan gas merupakan sumber pendapatan utama kerajaan. Walau bagaimanapun, NETR menganggarkan pelaburan dalam tenaga boleh diperbaharui mampu menyumbang RM220 bilion kepada KDNK serta mewujudkan kira-kira 310,000 pekerjaan hijau menjelang 2050 (MIDA, 2024).

Keselamatan Tenaga

Mengurangkan pergantungan kepada arang batu import dapat meningkatkan daya tahan bekalan tenaga negara. Tenaga boleh diperbaharui pula memanfaatkan sumber tempatan dan mengurangkan kesan turun naik harga komoditi global.

Kebolehpercayaan dan Kestabilan Grid

Buat masa ini, bahan api fosil masih menyediakan bekalan elektrik asas yang diperlukan untuk memastikan grid negara kekal stabil. Tenaga boleh diperbaharui pula memerlukan sokongan teknologi seperti sistem penyimpanan bateri, penjanaan fleksibel dan pemodenan grid, yang kini sedang giat dibangunkan.

Cabaran yang Melambatkan Peralihan kepada Tenaga Boleh Diperbaharui

Beberapa halangan masih perlu diatasi. Antaranya ialah kos pelaburan awal yang tinggi, infrastruktur grid yang terhad di kawasan luar bandar, serta kekangan dari segi penggunaan tanah. Teknologi penyimpanan tenaga semakin berkembang, namun kosnya masih tinggi. Pada masa yang sama, kerajaan perlu memastikan kos peralihan kekal mampu ditanggung, khususnya bagi isi rumah berpendapatan rendah.

Bagaimana Malaysia Memperluaskan Penggunaan Tenaga Boleh Diperbaharui

Antara inisiatif utama yang menyokong peralihan tenaga negara ialah:

• NETR: Pelan menyeluruh yang merangkumi tenaga solar, hidrogen, biotenaga dan teknologi penangkapan karbon.
• Program LSS: Sebanyak 2,237 MW kapasiti solar berskala besar telah dipasang sehingga penghujung 2025, manakala tambahan 1,975 MW telah dianugerahkan di bawah program LSS PETRA 5+.
• Solar ATAP: Menggantikan skim NEM bermula Januari 2026 dengan menghapuskan had kuota bagi pemasangan solar atas bumbung.
• CRESS: Membolehkan syarikat membeli tenaga boleh diperbaharui secara terus daripada pemaju melalui grid elektrik.

Pada masa yang sama, penglibatan sektor swasta turut meningkat. Solarvest mencatatkan hampir RM500 juta hasil pendapatan pada tahun 2024, manakala Sunview merekodkan RM456 juta, meningkat 369% berbanding tahun 2022 (The Diplomat, 2025).

Apakah Masa Depan Tenaga di Malaysia?

Gas asli dijangka terus memainkan peranan sebagai bahan api peralihan sementara penggunaan tenaga boleh diperbaharui terus dipertingkatkan. Teknologi penyimpanan tenaga juga semakin berkembang. Program MyBEST telah meluluskan projek penyimpanan tenaga berkapasiti 400 MW / 1,600 MWh, yang dijangka mula beroperasi pada tahun 2027.

Selain itu, peningkatan penggunaan kenderaan elektrik akan terus meningkatkan permintaan terhadap elektrik, menjadikan pemodenan grid serta pengurusan tenaga pintar semakin penting.

Strategi Tenaga Seimbang Adalah Laluan Terbaik untuk Malaysia

Bahan api fosil masih menjadi tunjang kepada sistem penjanaan elektrik Malaysia, dan menghentikan penggunaannya secara mendadak bukanlah langkah yang realistik. Namun begitu, tenaga boleh diperbaharui menawarkan manfaat alam sekitar serta kelebihan ekonomi jangka panjang yang sukar ditandingi oleh bahan api fosil.

Laluan terbaik ialah melaksanakan peralihan secara berperingkat dengan mengekalkan kestabilan grid melalui infrastruktur sedia ada sambil terus melabur dalam tenaga solar, hidro, sistem penyimpanan tenaga dan pemodenan grid. Malaysia sudah mempunyai sasaran, dasar serta kapasiti sektor swasta yang semakin kukuh. Kejayaan peralihan ini bergantung kepada sejauh mana pelaksanaannya dapat dipercepatkan.